Midwife po polsku to położna: czym różni się od douli, akuszerki i doradczyni laktacyjnej

Angielskie słowo midwife tłumaczy się na polski jako położna, a w liczbie mnogiej midwives to położne. Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej zna też formę męską: położny. Oba tytuły podlegają ochronie prawnej, więc posługiwać się nimi może tylko osoba, która ma prawo wykonywania zawodu położnej, w skrócie PWZ.

Międzynarodowa Konfederacja Położnych (ICM) opisuje położną jako osobę, która ukończyła kształcenie położnicze uznane w swoim kraju i ma uprawnienia do wykonywania zawodu. Według tej definicji położna wspiera kobietę w ciąży, podczas porodu i po nim, na własną odpowiedzialność prowadzi porody i opiekuje się noworodkiem. Polskie przepisy opisują ten zawód bardzo podobnie.

W Polsce położną zostaje się po studiach na kierunku położnictwo. Prawo wykonywania zawodu stwierdza okręgowa rada pielęgniarek i położnych, a położna jest wpisywana do rejestru, który możesz sprawdzić w internecie. Położna nie jest asystentką lekarza: ustawa nazywa jej zawód samodzielnym zawodem medycznym.

Tak, w podstawowym znaczeniu. Słownik języka polskiego PWN podaje, że akuszerka to dawne określenie położnej. Dziś w przepisach i w dokumentach używa się wyłącznie słowa położna, a akuszerka nie jest tytułem zawodowym. Słownik notuje też drugie, historyczne znaczenie: kobieta przyjmująca porody bez wykształcenia w tej dziedzinie.

Słowo akuszerka możesz usłyszeć od osób mówiących po ukraińsku lub rosyjsku, bo w tych językach акушерка to współczesna nazwa położnej. Jeśli ktoś szuka akuszerki, zwykle szuka po prostu położnej.

Zakres pracy położnej określa art. 5 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej. Położna między innymi:

• rozpoznaje ciążę i opiekuje się kobietą w ciąży fizjologicznej, czyli przebiegającej prawidłowo, w tym prowadzi badania potrzebne do jej monitorowania,
• kieruje na badania, które pozwalają jak najwcześniej rozpoznać ciążę wysokiego ryzyka,
• prowadzi poród fizjologiczny, monitoruje płód aparaturą medyczną i przyjmuje porody naturalne, w razie potrzeby z nacięciem krocza,
• w sytuacjach nagłych podejmuje konieczne działania do czasu przybycia lekarza,
• opiekuje się mamą i noworodkiem po porodzie, bada noworodka i rozpoznaje objawy, przy których trzeba skierować mamę lub dziecko do lekarza,
• sprawuje opiekę ginekologiczną nad kobietą i zajmuje się profilaktyką chorób kobiecych,
• prowadzi edukację: przygotowanie do porodu i rodzicielstwa, planowanie rodziny, poradnictwo dotyczące higieny i żywienia.

Położna może też wystawiać recepty i skierowania, ale w granicach, które wyznacza ustawa. Po studiach co najmniej pierwszego stopnia wystawia skierowania na określone badania diagnostyczne, a po kursie specjalistycznym także recepty potrzebne do kontynuacji leczenia zleconego przez lekarza. Samodzielnie ordynować określone leki może położna z dyplomem studiów drugiego stopnia lub tytułem specjalisty, jeśli ukończyła kurs specjalistyczny albo zdobyła tę wiedzę w trakcie kształcenia. Wykaz leków i badań określa rozporządzenie ministra zdrowia.

Położna pracuje w szpitalu, w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), w poradni położniczo-ginekologicznej albo we własnej praktyce, z umową z NFZ lub prywatnie. Położna POZ, wybrana przez złożenie deklaracji, prowadzi bezpłatną edukację przedporodową, którą NFZ finansuje od stwierdzenia ciąży. Po porodzie przychodzi do domu na co najmniej 4 wizyty patronażowe między 1. a 6. tygodniem życia dziecka.

Stowarzyszenie DOULA w Polsce opisuje doulę jako wykształconą i doświadczoną, również we własnym macierzyństwie, kobietę, która zapewnia ciągłe niemedyczne wsparcie emocjonalne, informacyjne i fizyczne mamie i rodzinie w ciąży, podczas porodu i po porodzie. Doula pomaga na przykład przygotować plan porodu, jest pod telefonem przed porodem, towarzyszy przy porodzie i odwiedza rodzinę w połogu.

Najważniejsza różnica dotyczy opieki medycznej. Według kodeksu etycznego stowarzyszenia doula nie wykonuje żadnych czynności medycznych, nie diagnozuje i nie udziela porad medycznych. Kodeks zabrania też doulom udziału w planowanych porodach bez opieki położnej. Jeśli doula ma wykształcenie medyczne, na przykład jest położną, obie role powinny być w pracy z rodziną wyraźnie rozdzielone.

Doula figuruje w urzędowej klasyfikacji zawodów jako „asystentka kobiety w czasie ciąży i porodu (doula)”, kod 532906, w grupie pracowników opieki osobistej w ochronie zdrowia. Nie jest to jednak zawód medyczny: do pracy douli nie jest potrzebne prawo wykonywania zawodu, a douli nie wpisuje się do rejestru samorządu zawodowego, jak położnej.

Położna i doula nie konkurują ze sobą, tylko robią co innego. Przegląd badań Cochrane z 2017 roku pokazał, że kobiety, które przez cały poród miały przy sobie osobę wspierającą, częściej rodziły samoistnie drogą pochwową, rzadziej miały cięcie cesarskie i rzadziej źle oceniały swój poród. Wsparcie zapewniały w tych badaniach położne lub pielęgniarki ze szpitala, doule albo bliscy. Autorzy przeglądu ocenili jakość tych danych jako niską.

Ustawa o prawach pacjenta pozwala, żeby na twoje życzenie przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych była obecna osoba bliska. Osobą bliską jest nie tylko członek rodziny czy partner, ale też osoba, którą sama wskażesz, więc może nią być także doula. Standard opieki okołoporodowej przewiduje, że w planie porodu zapisujesz swoje oczekiwania co do obecności osoby bliskiej.

Personel może odmówić obecności osoby bliskiej przy zagrożeniu epidemicznym albo ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentki, a odmowę wpisuje do dokumentacji medycznej. To, czy na sali porodowej mogą być jednocześnie partner i doula, zależy od regulaminu oddziału. Zapytaj o to w wybranym szpitalu przed porodem.

Opieki medycznej w ciąży, przy porodzie i w połogu potrzebuje każda kobieta, dlatego położna albo lekarz będą przy tobie zawsze. W szpitalu poród fizjologiczny prowadzi położna z dyżuru, a po powrocie do domu przychodzi położna POZ. Doula to dodatkowe wsparcie, z którego możesz skorzystać, jeśli chcesz mieć przy sobie jedną znaną osobę przez cały poród. Jej usługi opłacasz prywatnie.

Ciągłość opieki może też zapewnić położna. Część położnych prywatnie prowadzi ciążę, towarzyszy przy porodzie albo przychodzi na dodatkowe wizyty domowe w połogu, łącząc opiekę medyczną ze wsparciem. Takie położne znajdziesz między innymi na MyMidwife, gdzie na profilu sprawdzisz rodzaje wizyt i obszar, na którym przyjmują.

Prawo wykonywania zawodu położnej sprawdzisz bezpłatnie w wyszukiwarce Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych na nipip.pl/weryfikacja-pwz. Potrzebujesz nazwiska i numeru PWZ. Numer ma 7 cyfr i literę na końcu: A oznacza położną, a P pielęgniarkę. Wynik pokaże, czy prawo wykonywania zawodu jest aktualne, czy na przykład zawieszone.

Szczegółowy opis tej wyszukiwarki, statusów w rejestrze i rejestru praktyk zawodowych RPWDL znajdziesz w artykule o tym, jak sprawdzić prawo wykonywania zawodu położnej. Tytuł doradczyni laktacyjnej CDL sprawdzisz na liście Centrum Nauki o Laktacji, a różnice między CDL, IBCLC i położną opisujemy w osobnym artykule.

Jeśli czytasz o ciąży po angielsku albo rozmawiasz z personelem, który mówi po angielsku, przydadzą ci się polskie odpowiedniki najczęstszych pojęć: