Czym zajmuje się położna POZ i dlaczego warto ją wybrać?
Położna POZ to położna podstawowej opieki zdrowotnej, która ma umowę z NFZ i opiekuje się kobietami bezpłatnie. Pracuje w przychodni albo we własnej praktyce. To samodzielny zawód medyczny: położna nie jest asystentką lekarza, tylko równoprawną członkinią zespołu POZ, która zajmuje się opieką położniczą, noworodkową i ginekologiczną.
W ciąży położna POZ prowadzi bezpłatną edukację przedporodową, a po porodzie przychodzi do domu na wizyty patronażowe i opiekuje się tobą oraz dzieckiem przez 8 tygodni. Pomaga też w karmieniu piersią, bo standardowa opieka laktacyjna należy do jej zadań. Każdej kobiecie ubezpieczonej w NFZ przysługuje prawo wyboru własnej położnej POZ, ale żeby z tej opieki skorzystać, musisz ją wskazać w deklaracji wyboru. Bez deklaracji nie masz „swojej” położnej, do której możesz zadzwonić po wyjściu ze szpitala.
Od którego tygodnia ciąży wybrać położną POZ?
Według NFZ bezpłatna edukacja przedporodowa u położnej POZ przysługuje od 21. tygodnia ciąży, niezależnie od tego, kto prowadzi ciążę i czy chodzisz do szkoły rodzenia. Od 21. do 31. tygodnia możesz mieć wizyty raz w tygodniu, maksymalnie 10, a od 32. tygodnia dwa razy w tygodniu, maksymalnie 16, czyli łącznie do 26 spotkań.
Deklarację możesz jednak złożyć wcześniej i nie warto z tym czekać. Zaktualizowany standard opieki okołoporodowej przewiduje rozpoczęcie edukacji przedporodowej już na początku ciąży, a osoba prowadząca ciążę, jeśli sama nie jest położną POZ, ma obowiązek poinformować cię o opiece położnej POZ i skierować cię do niej. Od kiedy dokładnie twoja położna zaczyna wizyty, zapytaj w przychodni.
Wybór przed porodem ułatwia też start po porodzie. Szpital przekazuje położnej POZ zgłoszenie o porodzie, a ona powinna przyjść na pierwszą wizytę patronażową w ciągu 48 godzin od otrzymania tego zgłoszenia, nie licząc weekendów i świąt.
Jak złożyć deklarację wyboru położnej POZ?
Deklarację wyboru złożysz na trzy sposoby: na papierze w przychodni lub w gabinecie położnej z umową z NFZ, elektronicznie z podpisem kwalifikowanym, zaufanym albo osobistym, albo przez Internetowe Konto Pacjenta. Deklaracja jest bezpłatna i składasz ją osobno dla położnej, niezależnie od deklaracji do lekarza i pielęgniarki.
| Krok | Co zrobić | Gdzie |
|---|---|---|
| 1. Sprawdź obecny wybór | Zobacz, czy masz już wybraną położną POZ i w której placówce. | IKP lub mojeIKP, sekcja „Twoja Podstawowa Opieka Zdrowotna (POZ)” |
| 2. Wybierz placówkę i położną | Zapytaj o dojazd, kontakt telefoniczny i wolne miejsca. | Przychodnia POZ albo gabinet położnej z umową z NFZ |
| 3. Złóż deklarację | Wypełnij deklarację wyboru położnej i zatwierdź ją lub podpisz. | IKP: „Moje konto”, potem „Wypełnij deklarację”, albo papierowo na miejscu |
| 4. Sprawdź status | Upewnij się, że placówka przyjęła deklarację, a jeśli ją odrzuciła, sprawdź powód. | IKP: „Zobacz deklaracje” |
| 5. Zapisz kontakt | Zanotuj telefon do położnej, żeby po porodzie szybko zgłosić powrót do domu. | Telefon, karta ciąży |
Po złożeniu deklaracji przez IKP zmiana powinna nastąpić w ciągu 7 dni, ale w praktyce zdarza się, że przychodnia wprowadza ją do 3 tygodni. Jeśli składasz deklarację papierową, nowy wybór pojawi się na IKP dopiero po tym, jak przychodnia przekaże go do NFZ.
Ile razy w roku można zmienić położną POZ za darmo?
Położną POZ możesz zmienić bezpłatnie i bez podawania powodu dwa razy w roku kalendarzowym. Za każdą kolejną zmianę w tym samym roku płacisz 80 zł. Limit dotyczy wyboru lekarza, pielęgniarki i położnej POZ, a zmiana polega po prostu na złożeniu nowej deklaracji w wybranej przychodni lub gabinecie położnej.
Nie zapłacisz za dodatkową zmianę, jeśli:
- zmieniasz miejsce zamieszkania,
- twoja położna przestała udzielać świadczeń w wybranej placówce,
- wybrana przychodnia została zamknięta,
- zmiana wynika z innych przyczyn po stronie przychodni lub położnej.
Odrzucona e-deklaracja nie wlicza się do limitu bezpłatnych zmian, bo wybór nie doszedł do skutku. Jeśli IKP odrzuci deklarację z powodem „przekroczony limit e-deklaracji”, to znaczy, że to twoja trzecia zmiana w roku i trzeba skontaktować się bezpośrednio z przychodnią.
Czy położna POZ musi być z tej samej przychodni co lekarz rodzinny?
Nie. Ustawa o podstawowej opiece zdrowotnej pozwala wybrać lekarza, pielęgniarkę i położną POZ w tej samej placówce, w różnych placówkach albo wybrać położną, która sama jest świadczeniodawcą, na przykład prowadzi własną praktykę z umową z NFZ. Możesz więc zostać przy swoim lekarzu rodzinnym, a położną wybrać gdzie indziej. Deklarację składasz wtedy w placówce, w której pracuje wybrana położna, a twój wybór lekarza pozostaje bez zmian.
Nie obowiązuje cię też rejonizacja. Możesz wybrać dowolną przychodnię w Polsce, która ma umowę z NFZ na POZ. W praktyce warto jednak, żeby położna była blisko, bo po porodzie przychodzi do was do domu, a w ciąży to ty dojeżdżasz na spotkania. Jeśli placówki nie ma na liście w IKP, prawdopodobnie nie ma umowy z NFZ na podstawową opiekę zdrowotną.
Co zrobić, gdy położna POZ odmówi lub nie ma miejsca?
Przychodnia może nie przyjąć twojej deklaracji, na przykład gdy wybrana położna jest na zwolnieniu albo ma już tylu pacjentów, że nie może przyjąć kolejnej osoby. Na IKP w sekcji „Zobacz deklaracje” zobaczysz status deklaracji, a przy odrzuceniu także jego powód.
Jeśli placówka nie zajmie się deklaracją w ciągu 7 dni, może ona zostać odrzucona automatycznie. W obu sytuacjach zadzwoń do przychodni i zapytaj o przyczynę oraz o inną położną w tym samym miejscu. Możesz też od razu złożyć deklarację w innej placówce, a odrzucona deklaracja nie zabiera ci żadnej z dwóch bezpłatnych zmian.
Gdy jesteś w ciąży, nie odkładaj tego. Jeśli kilka prób się nie uda, poproś o pomoc lekarza prowadzącego ciążę, który i tak powinien skierować cię do położnej POZ.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze położnej i co zrobić, gdy nie jesteś zadowolona?
- Dojazd: jak daleko jest gabinet i czy położna przyjeżdża na wizyty patronażowe pod twój adres.
- Kontakt: pod jakim numerem i w jakich godzinach się z nią skontaktujesz. Położna POZ jest dostępna w dni robocze od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-18:00, a w pozostałych sprawach umawia się z tobą na konkretny termin.
- Karmienie piersią: czy ma doświadczenie lub kwalifikacje laktacyjne, jeśli planujesz karmić piersią.
- Edukacja przedporodowa: czy prowadzi spotkania indywidualne, grupowe, w gabinecie czy w domu.
Jeśli współpraca się nie układa, najpierw porozmawiaj z położną albo kierownikiem przychodni. Masz też pełne prawo po prostu złożyć nową deklarację u innej położnej. Gdy uważasz, że naruszono twoje prawa pacjenta, możesz zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta, którego infolinia 800 190 590 działa całodobowo.
Opieka położnej POZ nie wyklucza prywatnej. Wiele kobiet korzysta z bezpłatnych wizyt z NFZ i dodatkowo umawia wybraną położną, na przykład na konsultację laktacyjną, dłuższy patronaż albo indywidualną szkołę rodzenia. Taką położną znajdziesz na MyMidwife.
