Czym jest prawo wykonywania zawodu położnej i kto je wydaje?
Położna to samodzielny zawód medyczny, a żeby go wykonywać, trzeba mieć prawo wykonywania zawodu, w skrócie PWZ. Stwierdza je okręgowa rada pielęgniarek i położnych. Warunkiem jest dyplom szkoły położnych, pełna zdolność do czynności prawnych, stan zdrowia pozwalający na pracę i nienaganna postawa etyczna. Rada wpisuje położną do okręgowego rejestru i wydaje dokument „Prawo wykonywania zawodu położnej”.
Dane z rejestrów okręgowych trafiają do Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych, który prowadzi Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Część tych danych jest informacją publiczną i właśnie dzięki temu możesz sama sprawdzić, czy osoba, która ma się tobą opiekować, jest położną.
Udzielanie świadczeń położniczych bez wymaganego prawa wykonywania zawodu jest zagrożone karą grzywny. Jeśli ktoś robi to dla zysku albo wprowadza w błąd co do posiadania takiego prawa, grozi mu grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.
Jak wygląda numer PWZ położnej?
Numer prawa wykonywania zawodu ma 7 cyfr i literę na końcu. Litera wskazuje zawód: A oznacza położną, a P pielęgniarkę. Przykładowy format, który podaje wyszukiwarka NIPiP, to 0000001A. Jeśli osoba przedstawia się jako położna, a jej numer kończy się literą P, to jest to numer prawa wykonywania zawodu pielęgniarki, więc warto zapytać, czy ma także PWZ położnej.
| Gdzie jest numer | Na co uważać |
|---|---|
| Dokument PWZ w formie karty wielkości dowodu osobistego | Numer PWZ to co innego niż numer seryjny samej karty. |
| Starszy dokument w formie książeczki | Dokumenty wydane według wcześniejszych wzorów nadal są ważne. W książeczce numer PWZ to 7 cyfr z literą, a seria i numer książeczki to osobny numer. |
| mPWZ w aplikacji mObywatel | Elektroniczna wersja dokumentu dla osób z polskim obywatelstwem. Pokazuje dane razem z datą ostatniej aktualizacji, a położna może potwierdzić ją kodem QR. |
Numer PWZ nie jest tajny. To rzeczowa informacja o uprawnieniach i wiele położnych podaje go na stronie internetowej albo wizytówce. Jeśli go nie znasz, po prostu zapytaj przed pierwszą wizytą.
Jak sprawdzić PWZ położnej w rejestrze NIPiP krok po kroku?
- Poproś położną o numer PWZ i upewnij się, pod jakim nazwiskiem jest wpisana do rejestru. Po zmianie nazwiska położna ma 14 dni na zgłoszenie tego w izbie.
- Wejdź na stronę nipip.pl/weryfikacja-pwz. Wyszukiwarka jest bezpłatna.
- Wybierz dodatkowe opcje wyszukiwania i wpisz nazwisko oraz numer PWZ: 7 cyfr i literę, bez spacji. Wyszukiwarka nie działa po samym imieniu i nazwisku, potrzebny jest też numer PWZ albo PESEL.
- Sprawdź wynik: czy imię i nazwisko się zgadzają, czy tytuł zawodowy to położna i czy prawo wykonywania zawodu jest aktualne, a nie zawieszone, wygaszone lub zakończone.
NIPiP aktualizuje dane w wyszukiwarce raz na dobę, a liczba prób wyszukiwania jest ograniczona, więc wpisuj dane uważnie. Okręgowa rada ma 7 dni na przekazanie nowego wpisu do rejestru centralnego, dlatego położna, która dopiero dostała prawo wykonywania zawodu, może pojawić się w wyszukiwarce z kilkudniowym opóźnieniem.
Ustawa pozwala udostępniać publicznie tylko część danych z rejestru: między innymi imię i nazwisko, tytuł zawodowy, numer PWZ, informacje o ograniczeniach, zawieszeniu, przyczynie wygaśnięcia prawa, zaprzestaniu wykonywania zawodu i o prowadzonej praktyce z numerem wpisu. Adres, PESEL czy miejsce pracy położnej nie są publiczne.
Co oznacza, że PWZ jest zawieszone, wygaszone lub ograniczone?
NIPiP podaje, że w wyszukiwarce sprawdzisz między innymi, czy prawo wykonywania zawodu nie zostało wygaszone lub zawieszone, czy położna nie została skreślona z rejestru i czy nie zgłosiła zaprzestania wykonywania zawodu. Te określenia wynikają z ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej:
| Informacja w rejestrze | Co oznacza | Czy może cię przyjąć |
|---|---|---|
| Aktualne prawo wykonywania zawodu | Położna jest wpisana do rejestru i może wykonywać zawód. | Tak |
| Zawieszenie | Prawo wstrzymano na określony czas: jako karę orzeczoną przez sąd pielęgniarek i położnych (od roku do 5 lat) albo uchwałą okręgowej rady ze względu na stan zdrowia. | Nie, dopóki trwa zawieszenie |
| Wygaśnięcie | Prawo przestało obowiązywać, np. po zrzeczeniu się go, prawomocnym pozbawieniu prawa przez sąd pielęgniarek i położnych, sądowym zakazie wykonywania zawodu, utracie pełnej zdolności do czynności prawnych albo po upływie czasu, na który zostało przyznane. | Nie |
| Ograniczenie wykonywania zawodu | Położnej nie wolno wykonywać określonych czynności, np. z powodu stanu zdrowia albo kary ograniczenia zakresu czynności (od 6 miesięcy do 2 lat). | Tylko poza zakresem ograniczenia, zapytaj, czego dotyczy |
| Zaprzestanie wykonywania zawodu, także czasowe | Położna zgłosiła izbie, że nie pracuje w zawodzie. Po przerwie dłuższej niż 5 lat w ciągu ostatnich 6 lat musi odbyć przeszkolenie przed powrotem. | Zapytaj, czy zgłosiła powrót do zawodu |
| Skreślenie z rejestru | Położna nie figuruje już w rejestrze okręgowej izby. | Wyjaśnij to z położną lub z izbą |
Osobną sprawą jest dokument „Ograniczone prawo wykonywania zawodu położnej”. Dostają go cudzoziemcy na czas stażu adaptacyjnego lub kształcenia podyplomowego. Z kolei osoba z kwalifikacjami spoza Unii Europejskiej może dostać prawo wykonywania zawodu na określony zakres czynności, okres i miejsce zatrudnienia w konkretnej placówce. W obu przypadkach położna pracuje tylko w ramach, które wskazuje jej dokument.
Dane publiczne nie obejmują wszystkich kar zawodowych, na przykład upomnienia, nagany czy kary pieniężnej. Rejestr ukaranych pielęgniarek i położnych jest jawny wyłącznie dla osób, które wykażą interes prawny.
Jak sprawdzić prywatną praktykę położnej w RPWDL?
Położna, która przyjmuje pacjentki na własny rachunek, wykonuje działalność leczniczą jako praktyka zawodowa, na przykład indywidualna praktyka, praktyka wyłącznie w miejscu wezwania albo praktyka grupowa. Każda taka praktyka musi być wpisana do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą (RPWDL). Wpisu dokonuje okręgowa rada pielęgniarek i położnych właściwa dla miejsca wykonywania praktyki, a rejestr jest jawny.
- Wejdź na rpwdl.ezdrowie.gov.pl i otwórz wyszukiwarkę RPWDL.
- Wybierz zakładkę „Praktyki zawodowe” i wpisz imię i nazwisko położnej. Wyniki zawęzisz po miejscowości lub województwie.
- W wyniku zobaczysz między innymi typ praktyki, numer księgi rejestrowej i status wpisu. Jeśli praktyka została wykreślona z rejestru, pojawi się data wykreślenia.
Brak praktyki w RPWDL nie zawsze oznacza problem. Położna zatrudniona w szpitalu, przychodni albo innej placówce na umowę o pracę nie potrzebuje własnego wpisu, bo w rejestrze figuruje placówka, w której pracuje. Wpis powinna mieć natomiast położna, która sama umawia prywatne wizyty domowe i sama za nie pobiera opłatę.
Jak sprawdzić specjalizację i kursy położnej?
Centralny rejestr gromadzi informacje o kształceniu podyplomowym, w tym o specjalizacji, ale nie należą one do danych udostępnianych publicznie. Publicznie dostępny jest tytuł zawodowy oraz stopień i tytuł naukowy. Jeśli zależy ci na konkretnej specjalizacji lub kursie, poproś położną o dyplom albo zaświadczenie z nazwą kursu i organizatora.
Certyfikaty laktacyjne nie wynikają z prawa wykonywania zawodu i mają własne rejestry. Tytuł Certyfikowanego Doradcy Laktacyjnego (CDL) sprawdzisz na liście Centrum Nauki o Laktacji, a certyfikat IBCLC w publicznym rejestrze IBCLC Commission. Różnice między tymi tytułami opisujemy w artykule o doradcy laktacyjnym CDL i IBCLC.
Co zrobić, gdy położnej nie ma w rejestrze albo coś się nie zgadza?
- Sprawdź literówki, literę na końcu numeru i nazwisko, w tym nazwisko sprzed zmiany. Zapytaj położną, czy dane w rejestrze są aktualne.
- Zadzwoń lub napisz do okręgowej izby pielęgniarek i położnych. To ona prowadzi rejestr położnych ze swojego obszaru, a listę izb z danymi kontaktowymi znajdziesz na nipip.pl.
- Jeśli podejrzewasz, że położna naruszyła zasady etyki lub przepisy o wykonywaniu zawodu, złóż informację do okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej przy izbie. Jako osoba pokrzywdzona jesteś stroną postępowania i przysługuje ci zażalenie na odmowę jego wszczęcia.
- Jeśli ktoś podaje się za położną bez prawa wykonywania zawodu, zgłoś to policji oraz okręgowej izbie.
- Gdy uważasz, że naruszono twoje prawa pacjenta, skontaktuj się z Rzecznikiem Praw Pacjenta. Bezpłatna infolinia 800 190 590 działa całodobowo, 7 dni w tygodniu.
Rzecznik odpowiedzialności zawodowej po otrzymaniu informacji musi niezwłocznie zdecydować, czy wszczyna postępowanie wyjaśniające. Jeśli potrzebuje uzupełnień, ma na tę decyzję najwyżej miesiąc.
Jak MyMidwife weryfikuje prawo wykonywania zawodu położnych?
Położna, która zakłada konto na MyMidwife, podaje numer prawa wykonywania zawodu i przesyła skan lub zdjęcie dokumentu PWZ. Nasz zespół sprawdza ten dokument razem z numerem i danymi z konta. Po akceptacji profil dostaje oznaczenie „Zweryfikowane PWZ”. Jeśli dokument nie zostanie zaakceptowany, konto położnej jest usuwane.
Weryfikacja odbywa się przy rejestracji. Nie monitorujemy rejestru NIPiP na bieżąco, a numer PWZ nie jest pokazywany na profilu. Jeśli chcesz mieć pewność przed wizytą, poproś położną o numer i sprawdź go sama w wyszukiwarce NIPiP. To zajmuje kilka minut i jest zwykłym pytaniem, którego żadna położna nie powinna odbierać jako nieufności.
