Ile trwa połóg i kiedy się kończy?
Według standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej połóg to okres, który zaczyna się po porodzie i trwa sześć tygodni. W tym czasie w organizmie cofają się zmiany spowodowane ciążą i porodem. Tak samo opisuje go pacjent.gov.pl, a WHO wyznacza okres poporodowy na sześć tygodni, czyli 42 dni.
W rozmowach i poradnikach często pojawia się określenie „6-8 tygodni”. Wynika to z tego, że regeneracja nie kończy się w jednym dniu: mięśnie brzucha, dno miednicy czy blizna mogą potrzebować więcej czasu, a samopoczucie i siły wracają u każdej kobiety w innym tempie. Formalnie jednak połóg kończy się po sześciu tygodniach od porodu.
Przez cały ten czas masz prawo do opieki położnej POZ w domu. Odbywa ona co najmniej cztery wizyty patronażowe, a pierwsza powinna się odbyć w ciągu 48 godzin (bez weekendów i świąt) od zgłoszenia urodzenia dziecka. Podczas wizyt położna ocenia między innymi obkurczanie macicy, odchody, gojenie krocza lub rany, piersi i twoje samopoczucie.
Jak zmieniają się odchody połogowe i macica w kolejnych tygodniach?
Odchody połogowe to wydzielina z dróg rodnych, przez którą macica oczyszcza się po porodzie. Na początku są krwiste i najobfitsze, potem stają się brunatne lub różowawe, a pod koniec jasne, żółtawe lub białawe i skąpe. Macica w tym czasie się obkurcza, co możesz odczuwać jako ból w dole brzucha, często silniejszy podczas karmienia piersią. Tempo zmian jest indywidualne, dlatego poniższa tabela pokazuje typowy przebieg, a nie sztywny harmonogram.
| Tydzień połogu | Co się dzieje | Na co uważać |
|---|---|---|
| 1. tydzień | Odchody krwiste i najobfitsze, skurcze macicy, najbardziej bolesne krocze lub rana. Między 3. a 5. dobą zwykle pojawia się nawał pokarmu, około 3. doby często baby blues. | Ilość krwi i wielkość skrzepów, temperatura, oddawanie moczu, gojenie rany. W tym tygodniu zwykle przychodzi pierwsza wizyta położnej POZ. |
| 2-3. tydzień | Odchody jaśnieją, są brunatne lub różowawe i jest ich mniej. Ból krocza lub rany wyraźnie słabnie, karmienie się stabilizuje. | Nastrój: baby blues powinien minąć po około 10 dniach. Nawrót obfitego, jaskrawego krwawienia, nieprzyjemny zapach odchodów, bolesna pierś z gorączką. |
| 4-6. tydzień | Odchody są skąpe i jasne albo już ustały. Macica jest prawie obkurczona, wraca więcej sił na spacery i codzienne obowiązki. | W 4. tygodniu położna POZ ocenia ryzyko depresji poporodowej. Zgłoś jej popuszczanie moczu, ból przy siedzeniu lub utrzymujący się smutek. |
| 6-8. tydzień i później | Połóg formalnie się kończy, ale mięśnie brzucha, dno miednicy i blizna mogą potrzebować jeszcze kilku tygodni lub miesięcy. | Wizyta kontrolna u lekarza położnika po zakończeniu połogu, rozmowa o antykoncepcji i stopniowy powrót do aktywności. |
Czym różni się połóg po cesarskim cięciu od połogu po porodzie naturalnym?
Połóg po cesarskim cięciu trwa tak samo sześć tygodni, a macica obkurcza się i oczyszcza w podobny sposób, więc odchody połogowe też się pojawiają. Różnica polega na tym, że goi się rana na brzuchu po operacji. Pierwsze dni zwykle wymagają więcej pomocy przy wstawaniu, podnoszeniu dziecka i znajdowaniu wygodnej pozycji do karmienia.
Po porodzie naturalnym najwięcej uwagi wymaga krocze, zwłaszcza po nacięciu lub pęknięciu. Pomaga higiena po każdej wizycie w toalecie i unikanie długiego stania czy siedzenia w jednej pozycji. Ból krocza powinien z dnia na dzień słabnąć, a nie narastać.
W obu przypadkach położna POZ ocenia gojenie podczas wizyt patronażowych i w razie potrzeby zdejmuje szwy z krocza lub brzucha. WHO zaleca, żeby po porodzie wracać do aktywności stopniowo, a po cesarskim cięciu szczególnie w porozumieniu z położną lub lekarzem. O pielęgnację blizny po zagojeniu rany zapytaj na jednej z wizyt.
Kiedy wraca miesiączka po porodzie?
Powrót miesiączki zależy przede wszystkim od karmienia. Jeśli karmisz wyłącznie piersią, a dziecko ma mniej niż 6 miesięcy, miesiączka zwykle jeszcze nie wraca. Często pojawia się dopiero wtedy, gdy karmień jest mniej, na przykład po rozszerzeniu diety albo po odstawieniu od piersi. Jeśli nie karmisz piersią lub karmisz mieszanie, miesiączka zwykle wraca wcześniej.
Ważne: płodność może wrócić, zanim zobaczysz pierwszą miesiączkę. Według NHS zajście w ciążę jest możliwe już od 3 tygodni po porodzie, także wtedy, gdy karmisz piersią i nie masz jeszcze okresu. Samo karmienie piersią nie jest więc pewną antykoncepcją, chyba że świadomie stosujesz metodę laktacyjnej niepłodności i spełniasz wszystkie jej warunki.
Jeśli nie planujesz kolejnej ciąży, porozmawiaj o antykoncepcji z położną lub lekarzem jeszcze w trakcie połogu. Położna POZ ma w zakresie swoich wizyt edukację o powrocie płodności i metodach planowania rodziny.
Kiedy iść do ginekologa po porodzie i kiedy wrócić do seksu i ćwiczeń?
Standard opieki okołoporodowej mówi, że położna POZ informuje o potrzebie wizyty u lekarza położnika po zakończeniu połogu, czyli po sześciu tygodniach od porodu. Lekarz sprawdza wtedy, jak przebiegło gojenie, i to dobry moment na rozmowę o antykoncepcji. Położna przypomina też o wizycie u dentysty do 6. tygodnia od urodzenia dziecka.
Nie ma przepisu, który wyznacza datę powrotu do współżycia. Wiele kobiet czeka, aż ustaną odchody i zagoi się krocze lub rana, a część do wizyty kontrolnej. Kieruj się tym, czy nie odczuwasz bólu i czy czujesz się gotowa, i pamiętaj o antykoncepcji, jeśli nie planujesz ciąży.
Spacery możesz zwykle zaczynać wcześnie. WHO zaleca, żeby zaczynać od małej dawki ruchu i stopniowo ją zwiększać, docelowo do co najmniej 150 minut aktywności tygodniowo, czyli około 20-25 minut marszu dziennie. Jeśli zauważysz popuszczanie moczu lub uczucie ciężkości w kroczu, zapytaj położną o ćwiczenia mięśni dna miednicy.
Baby blues czy depresja poporodowa: jak je odróżnić?
Baby blues, czyli poporodowy smutek, pojawia się zwykle około trzeciego dnia po porodzie. Możesz być płaczliwa, drażliwa, mieć kłopoty ze snem i poczucie, że sobie nie radzisz. Według pacjent.gov.pl przechodzi go od 25 do 85 procent kobiet, a zły nastrój mija zwykle po około 10 dniach, zwłaszcza gdy masz wsparcie i możesz odpocząć.
Jeśli przez ponad 10 dni jesteś stale zmęczona, w złym nastroju, nic cię nie cieszy albo ciągle boisz się, że jesteś złą matką, może to być depresja poporodowa. Może się ona pojawić w ciągu kilkunastu dni po porodzie, a nawet w drugiej połowie pierwszego roku życia dziecka. To choroba, którą się leczy, a nie oznaka słabości.
Powiedz o tym położnej, lekarzowi POZ lub psychiatrze, do którego nie potrzebujesz skierowania. Wsparcie psychologiczne całodobowo oferują telefony 116 123 i 800 70 2222. Położna POZ w 4. tygodniu po porodzie ocenia ryzyko depresji, ale nie musisz czekać na tę wizytę.
Jakie objawy w połogu wymagają pilnej pomocy lekarza?
Niektóre objawy mogą oznaczać krwotok, zakażenie, zakrzepicę lub inne powikłanie. Nie czekaj z nimi na wizytę położnej i nie szukaj porady w internecie:
- gorączka lub dreszcze,
- krwawienie, które nagle się nasila, bardzo obfite krwawienie albo duże skrzepy,
- odchody o nieprzyjemnym, cuchnącym zapachu lub nasilający się ból w dole brzucha,
- ból, obrzęk, zaczerwienienie lub ucieplenie jednej łydki,
- duszność albo ból w klatce piersiowej,
- silny ból głowy, zwłaszcza z zaburzeniami widzenia,
- zaczerwieniona, gorąca i bolesna pierś z gorączką,
- rana krocza lub po cięciu, która ropieje, rozchodzi się albo boli coraz bardziej,
- myśli o skrzywdzeniu siebie lub dziecka, omamy albo poczucie utraty kontroli nad sobą.
Przy duszności, bólu w klatce piersiowej, bardzo obfitym krwawieniu lub myślach o skrzywdzeniu siebie albo dziecka dzwoń pod 112. W pozostałych sytuacjach pilnie skontaktuj się z lekarzem albo jedź do szpitala. Położną poinformuj później, żeby mogła dopasować dalszą opiekę.
